آموزش تعمیرات برد(جلسه3)

 به نام خدا
جلسه سوم :
نکات طلایی تعمیر برد (مقاومت)
سوال : مقاومتی روي برد دارم که کلا سوخته و رنگ هاش مشخص نیست چگونه می توان مقدار اهم آن را مشخص کردیا براي جایگزینی آن چکار باید بکنم ؟
جلسه پیش دو مورد گفته شد و این جلسه نکات و روش هاي تکمیلی دیگه گفته میشه .
روش یک : بهترین راه پیدا کردن نقشه دستگاه و مقدار مقاومت از روي نقشه است . (روي اینترنت به زبان انگلیسی یا فارسی اسم دستگاه یا اختصار بردشو بزنین و نقشه برد رو پیدا کنین .) از تو نقشه مقدار مقاومت روبخونید و پس از تهیه مقاومت اون رو با مقاومت سوخته جایگزین کنین .
مثلا ما میدونیم برد دستگاه اتوکلاو مدل 001 خراب شده و دسترسی به مدل مشابه و سالم تو مرکز پزشکی نداریم .چون دستگاه هاي پزشکی موجود تویه ایران اکثرا قدیمی و نصل هاي پیشین هستند بیشتر نقشه هاي بردهاشون لو رفته یا خود کمپانی اونا رو میده . اسم مدل دستگاه رو تویه اینترنت سرچ کنین و نقشه رو پیدا کنین سرچ رو به زبون اصلی هم انجام بدین .یا معمولا رویه هر برد الکتریکی یه اختصار روش میزنن که همونم به عنوان مثلا بردIR_23FG.اختصارشرو سرچ کنید شاید پیدا بشه .
سوال : منظورتون از مدل 001 چیه ؟
مثالا میگن گوشی نوکیا مدل 5800 . اینم مدل دستگاه پزشکیه البته مثال بود
سوال : منظورتون براسرچ اینه که هرچی نوشته برا مقاومت سرچ بزنیم، ؟
نه هرچی براي دستگاه یا برد نوشته رو سرچ کنین ، نقشه شماتیک کل برد و کل المان ها میاد از رو نقشه میشه فهمید المانی که سوخته چی بوده
روش دوم : معمولا بردهاي مشابه موجود هست . مثلا میخواید برد دستگاه مانیتورینگ پزشکی رو تعمیر کنید یابرد پاور یک کامپیوتر . یک مدل سالم مشابه اگر در دسترس دارید باز کنید و از روي برد مقدار مقاومت فیل شده روپیدا کنید .
نکته : اگر نقشه یا برد مشابه رو پیدا نکردید بسته به مدار و موقعیت مقاومت شاید بتونید اون رو حدس بزنید .که نکته نحوه حدس زدن رو هم جلسه پیش گفتم چطور میشه از روي نزدیک ترین ها حدس زد .
سوال : خلاصه تر و ساده تر میشه بگید ؟
  دوستان مثلا میگن برد پاور دستگاه ecgخراب شده (یک خرابی معمول ) .ما میریم بیمارستان بعد از باز کردندستگاه و تست قطعات متوجه میشیم که یکی از مقاومت ها ترکیده یا سیاه شده و ما نمیتونیم مقدارش رو بفهمیم .دستگاه ما مدلش مثلا 001 . معمولا تویه یک بیمارستان از یک دستگاه چندین تا هست . یک دستگاه سالم رو بازمیکنیم و مقاومت رو پیدا میکنیم .
سوال : ببخشید آقاي یوسفی اما توي بیمارستان ك نمیشه 1دستگاه سالم رو باز کرد.به دلیل اینکه بخش تا وقتی دستگاه سالم هستش دستگاه رو تحویل واحد تجهیزات نمیده چون لازمشون هستش روش دیگه اي نیست؟
 معمولا در هر بخش 2یا 3 دستگاهecgو یا الکتروشوك وجود داره .گرفتنش از بخش یک فرآیند در حد دوتا امضاداره . اگرم نبود یا نشد از روشهاي دیگه که میگم استفاده کنید .
روش سوم : اگر موقعیت مقاومت مشخص باشه که به چه صورتی بوده با توجه به تلرانس مدار (محدوده تغییراتمدار مثل تغییر جریان و ولتاژ مدار و …) میشه مقاومت رو با استفاده از فرمول تعیین کرد . بستگی به جریان موردنیاز اون محدوده برد و ولتاژ موجود میشه محدوده خیلی نزدیکی به مقاومت را تعیین کرد. (که این روش هم جلسه پیش گفته شد )
سوال : تلرانس چیه ؟
تلرانس به معناي کلی یعنی محدوده تغییرات . حالا تلرانس در اینجا یعنی محدوده تغییرات ولتاژ و جریان در مدار .مثلا ما مقاومتی در قسمت یکسوکنندگی برد داریم که سوخته . میدونیم در قسمت ورودي یکسو کنندگی ، ولتاژ 240الی 200 و جریان چیه با استفاده از فرمول و روشی که جلسه پیش گفتم میشه مقدار نزدیک اون مقاومت فیل شده روبدست آورد.
سوال : اگه خب نتونیم اون محدوده را به دست بیاریم،خب توي پاور که مثال زدید تقریبا میزان ولتاژ و جریان
خروجی را داریم ولی اگه مقاومت مثلا توي بیس یه ترانزیستور بود اون وقت چجوري به دست بیاریم؟
سوال خوبی بود . گفتم محدوده . یعنی دقیق سخته بدست آورد مقادیر. البته براي قسمت هاي مثل ترانزیستور روش 6 بیشتر استفاده میشه که اونو بعد میگم .
سوال : گفتین با توجه به تلرانس مقاومتو مشخص میکنیم . یعنی اگه تو محدوده نباشه باید تعویض بشه ؟
نه شما که مقدار مقاومت سوخته رو ندارید . ولی جریان و ولتاژ اون قسمتی که سوخته رو دارید . محدوده و حدود تغییرات ولتاژ و جریان رو میشه با مولتی متر یا به صورت تجربی فهمید . اون موقع ما یه فرمول داریم که با استفاده از اون میشه مقدار مقاومت رو فهمید .
سوال : پس محدوده رو داریم و با فرمول مقدار مقاومت بدستمی یاد؟؟
بله محدوده رو داریم و باید بدست بیاریم .
روش چهارم : می دانیم که مقدار مقاومت ها توسط رنگ و یا نوشته رویشان مشخص میشود و اگر جریان بیش ازحدي از آنها عبور کند به دو صورت معیوب می شوند یعنی یا قطع کامل می شوند و یا مقدار اهمشان افزایش می یابد. پس مقاومت هیچ وقت مقدار اهمش کم نمی شود و یا شورت نمی شوند . زمانی که قطع شود اگر جریان زیادي از آن بگذرد ممکن است به صورتی قطع شود که سیاه شده و مقدار اهمش قابل قرائت نباشد در این حالت اکثر مواقع مقدار اهمش از ده اهم کمتر است البته این شامل همه نمی شود . ولی تعمیرکاری که تجربه دارد محل مقاومت را می شناسد (کجاي برد قرار دارد مثلا در قسمت پاور برد یا محافظت برد و یا … )و محدوده اهمی آن را می داند (بر اساس تجربه ودانش الکترونیک )حتی اگر براي اولین بار باشد که آن دستگاه را تعمیر می کند با توجه به قسمتی که مقاومت بخشی از آن است مثلا پاور ، می داند معمولا چه مقاومت هایی در آن بخش استفاده می شود . لازم به ذکر مجدده که اغلب اوقات هم از روي قانون اهم میشه مقدار دقیق مقاومت را تشخیص داد . حالت بعدي معیوب شدن مقاومت ،افزایش اهم که بازهم با توجه به محل مورد استفاده و وات مقاومت مقدار اهمش رو میشه حدس زد و اگر از مقاومت هایی باشه که اهمشون بالاتر از یک کیلو اهم است اکثراً تغییر رنگ نمی دهند و از روي نوشته و یا رمز رنگ میشه مقداراهمش رو خواند .
یادآوري مهم : مقدار مقاومت هیچگاه کمتر از میزان نامی آن نمی شود . یعنی اگر عدد خوانده شده روي مولتی متر ازمیزان اهم بدست آمده از رنگ ها یا عدد روي مقاومت کمتر بود دلیلی بر خراب بودن مقاومت نیست و احتمالا خطاي کاربر در تست کردن قطعه می باشد (سري یا موازي شدن با مقاومت کنار ، اثر اهم دست و … ) .
روش پنجم : اگر قسمتی از مقاومت سوخته باشه و رنگ قسمتی از آن قابل تشخیص نباشد از ( یک ، سوم )یا(یک ، چهارم) یا (یک ، دوم ) آن با کاتر برش میزنیم و با مولتی متر دیجیتال اندازه می گیریم و اعداد به دست آمدهرو در 3 یا 4 یا 2 ضرب می کنیم تا مقدار کل مقاومت رو به دست بیاریم .مثلا براي ( یک ، دوم ): اولین مرحله مقاومت رو دقیقا از وسط توسط ( کاتر – تیزبر – تیغ یا …. ) نصف کنید در این حالت از اهمتر دیجیتالی استفاده کنید و نصف مقاومت رو اندازه بگیرید مثلا اگر نصفه مقاومت مشخص شد 500 اهم هست پس مقاومت سوخته شما 1 کیلو اهم هست البته ممکنه مقاومت دقیق رو بدست نیارید ولی توسط این روش نزدیک ترین مقاومت به رنج مقاومت سوخته شده رو پیدا میکنیم .
منظور این روش رو با توضیح از روي ساختار داخلی مقاومت تشریح میکنم .
چون مقاومتهاي کربنی و یا اکسید فلزات و یا حتی مقاومت هاي سیمی بشکل یک سیم دور یک عایق مانند یکاستوانه چینی و یا امثالهم رسوب داده شده اند ( مانند مقاومت هاي کربنی، و اکسید فلزات ) و یا پیچیده شده اندمانند مقاومت هاي سیمی ، اگر دقت کنیم و ورنگ مقاومت را تراش دهیم (کرم رنگ شکل زیر )به گرافیت می رسیم حال اگر بخش سالم مقاومت را با مولتیمتر ( اهمتر ) چک کنیم ممکن است طول یک سوم ویا یک چهارم این استوانه سالم باشد و از روي این سطح سالم کل مقاومت را حدس بزنیم البته این مورد همیشه صدر صد نیست اما گاهی قابلاستفاده میشود .
نکته : این روش قابل تعمیم به مقاومت هايsmd  نیست( حداقل من تا به حال استفاده نکردم)
سوال : واقعاروش جالبیه ولی احتمال داره هردونصف سوخته باشه چون مشاهده شده ومطمئنم براي اکثردوستان پیشاومده مقاومت کلا ذوب وپودرشده درهمچین مواقعی چکارکنیم؟
درصد سوختگی کامل مقاومت بسیار پایین هست ولی بازم اگر یک قسمت از مقاومت سالم باشه میتونید اونو با کاترجدا کنید و اندازه اهم اونو بگیرید و چک کنید چند * چندم اندازه مقاومت سوخته رو تشکیل داده ، بعد اونو درنسبت اندازه ضرب میکنید و مقدار بدست میاد البته میگم این یک تجربه بیش نبود که بیشترمواقع تعمیرکاران از این روش استفاده میکنند .
نکته : اگه نگم همه ولی بیشتر مهندسین راحت طلب از این روشو روش 6 استفاده میکنن.
سوال : درصد خطا پس زیاده ؟
خیر درصدش در حد همون 10 درصده . میگم باعث سوختگی نمیشه . فوقش مدار روشن نمیشه که شما مقدار مقاومترو کم کنید و دوباره یکی دیگه لحیم کنید .البته کم پیشمیاد
سوال : خوب سخته که دقیقا بفهمیم چقدرش سوخته و چند درصدش سالمه ؟
چشمی میشه دید تا کجا پوستشریخته یا تا کجا سیاه شده . و درصدش چشمیه . و دقیق نیست .
سوال : اگه فقط یه قسمت کوچیک سالم باشه چطور ؟
همون کافیه نسبت چند . چندم بگیر درست میشه
سوال : دقیق دقیق نیست پس ؟
بله دقیق دقیق نیست ولی کار راه انداز و سریعه .
سوال : میشه با کاتر مقاومتو برید اصلا ؟
یه خراش هم بدین کافیه . الان با کاتر سر آدم میبرن چطور نمیتونی یه مقاومت سوخته نصف کنی 🙂
سوال : ینی یجوري ریسک هم داره ؟
قطعا داره . ولی زیادم سخت نگیرید
سوال : ریسکش چیه؟
ریسک کمی داره ولی ممکنه باعث بشه وقتت تلف بشه و شما دوباره مقاومت بدست بیاري . اما چون معمولا بیشتراز مقدار واقعی میشه باعث سوختن جایی دیگه از برد نمیشه . نکته مهمی بود جواب سوالتون ها .
سوال : این روش، روشمطمعنی می تونه باشه آیا ؟
دیگه روش مطمعن فقط روش فرمول ولی چون مهندس وقتشو صرف نمیکنه این گزینه بهتره
نکته : بچه ها 5 قلب سپاه تعمیر مقاومت و بیشتر تعمیر کارها از این استفاده میکنند . تعمیرکاري که ارشد برقالکترونیک داره و 20 سال تجربه از این روش 5 استفاده میکنه .
روش شیشم : ولی اگر کل رنگ ها قابل تشخیص نباشد از پتانسیو متر استفاده میکنیم . به این صورت کهپتانسیو متر را در مدار قرار می دهیم و مقدار آن را کم و زیاد می کنیم هر وقت سوییچ کرد (مدار روشن شد و کار کرد )با اندازه گیري مقدار پتانسیومتر مقدار مقاومت روي مدار به دست می آید .توضیح دقیق تر به این صورت میشه که پتانسیومتر و یا ولوم رو متصل میکنیم و آروم ….آروم می چرخونیم تا جاییکه دستگاه بدون مشکل روشن بشه بعدمقدار مقاومت ولوم رو اندازه میگیریم و مقاومت مربوطه رو جایگزین دستگاه میکنیم البته این راهها در صورتی ممکنه که دستگاه فوق ایراد دیگه اي نداشته باشه .
نکته مهم : باید از مقدار بالا شروع کنیم و پتانسیومتر را کم کنیم تا سوییچ شود .
نکته : از روش 6 براي جاهایی که ترانزیستوري باشه بیشتر استفاده میشه چون روش نسبتا طولانی تریه 🙂
سوال : پتانسیومتر یک مقاومت متغیره ؟؟؟
بله
سوال : چرا طولانی تره؟
چون شما چندین مرحله لحیم کاري ، و تست مقدار دارید . برش قطعه اضافه در پتانسیومتر و … دارید .طولانی ترمیشه دیگه .
سوال : پتانسومترچیه؟
یک مقاومت سه سر که مقدار اهمش قابل تنظیمه . شبیه به یک ولومه . مثل ولوم دستگاه پخش
سوال : اگه از کم شروع کنیم مشکلی پیش نمیاد ؟
از کم شروع کنیم قطعه بعدي احتمال میسوزه . چون مقاومتی نیست که جلویه جریان رو بگیره
سوال : این لحیم کاري ها به برد آسیب نمیزنه؟
نه لحیم کاري با دقت باشه مشکلی نیست
سوال : یعنی به مقدار مقاومت سوخته که رسید صداش درمیاد خبر میده؟ ببخشید یعنی یک 1دستگاه اندازه گیري مثل مولتی متره؟!خب فکر کنم نیاز به چندین مرحله لحیم کاري نداشته باشه دیگه ؟
خیر من نگفتم یک دستگاه . یک قطعه ي . مثل خازن یا دیود . اینم یه قطعه الکتریکی . (مقاومت سه سر که میزاناهم آن قابل تنظیمه ) یک قطعه که عملکردش مثل ولوم تنظیم صداي پخش.
سوال : باید این قطعه حتما لحیم بشه؟ مثل مولتی متر ك پروب داره و نگه میداریش نیست؟
قطعه است نه دستگاه و چون پتانسیومتر قطعه ي کوچیکیه باید لحیم بشه . البته اگه بزرگش بود یا تونستی باسیم وصل کنی مقداري با خطا میده .
سوال : پتانسیومتر آبی رنگه ؟؟؟
رنگهاي مختلفی داره . که اونو کامل تویه یه جلسه دیگه میگم .
دوستان راجب پتانسیومتر و نحوه کارشیه جلسه میخواد خودش
اگه سوالی دیگه نیست کلاس تمومه :
سوال : این کارارو بخوایم عملیشو انجام بدیم کجا باید بریم؟
-1 اول یکمولتی متر بخرید
-2 پیچگوشتی و سیم چین و …
سوال : یه برد آماده تو بازار یا آزمایشگاه هست بخریم ؟
نمیدونم ولی قطعا بردهاي آموزشی هست . یک مهندس هستید وقتی کسی خونه نیست . دستگاه ها رو باز کنید وسیخ بزنین 🙂
سوال : مثلا از دستگاهاي خونه کدومشو میشه باز کرد؟
ببنین همه از این لامپهاي کم مصرف تو خونه دارید . یکی 15 هزارتومنه نوشه و خرابش رو هم همه دارند . سرشوباز کنید یه برد ساده الکتریکی داره . میشه از اینجا شروع کرد . ولی حداقل برد کنترل تلوزیون یا وسایل ساده دیگه رو بازکنید و ببینید تا چشمتون با قطعه حداقل آشنا بشه . توصیه من همون لامپ کم مصرف براي شروع .
                                                        خوب جلسه امشب هم تموم شد
3 Comments

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *