آموزش تعمیرات برد (جلسه4)

به نام خدا
جلسه چهارم :
سلام بچه ها مطلب امروز راجب پتانسیومتر و رئوستاست
(Potentiometer) : پتانسیومتر
پتانسیومتر از یک المان مقاومتی دوار که درون محفظه اي قرار گرفته ، تشکیل شده است . این المان مقاومتی ممکن است به صورت سیمی ، لایه اي و یا کربنی باشد . دو ترمینال ( منظور همون پایه ) به دو انتهاي این المان مقاومتی متصل است که مقدار مقاومت بین این دو ترمینال همواره ثابت و برابر مقدار اهمی المان مقاومتی است . بین این دوترمینال ، یک ترمینال دیگر وجود دارد که به یک کنتاکت (منظور کلید ) متحرك متصل است و این کنتاکت متحرك می تواند بر روي المان مقاومتی حرکت کند و سبب تغییر مقاومت بین ترمینال وسط و هر یک از ترمینال هاي کناري گردد . براي حرکت کنتاکت متحرك بر روي المان مقاومتی ، انتهاي المان مقاومتی را به یک ولوم و یا به یک صفحه شیاردرا که توسط پیچ گوشتی قابل حرکت است متصل می کنند .
معمولا مقدار مقاومت بین ترمینال هاي کناري پتانسیومتر و یا به عبارتی مقدار اهمی المان مقاومتی پتانسیومتر رابر روي آن می نویسند که اگر این مقدار باحرفB شروع شود نشان دهنده خطی بودن پتانسیومتر است و اگر این مقدار با حرف   A شروع شود نشان دهنده این خواهد بود که پتانسیومتر ما یک پتانسیومتر غیر خطی است. پتانسیومتر بیشتر به منظور تقسیم ولتاژ در مدارات مورد استفاده قرار می گیرد . در شکل زیر علائم اختصاري(شماتیک ) پتانسیومتر و نحوه قرار گرفتن پتانسیومتر در مدار نمایش داده شده است . در شکل منظور از فلش ،ترمینال متصل به کنتاکت متحرك و دو سر دیگر ترمینال هاي ثابت هستند.
به زبان خیلی ساده بگم . پتانسیومتر مثل یک شیر میمونه که جلویه ولتاژ رو میگیره .
سوال : خطی یا غیر خطی بودنش رو میشه توضیح بدید؟
اگه خطی باشه بر اساس میزان تغییر ولومش مثلا از 0 تا 180 درجه . میزان اهمش هم به یک نسبت خطی تغییرمیکنه .مثلا اگر روي 90 درجه اهمش دو کیلو بود روي 180 درجه چهار کیلو میشه . نسبتشون خطیه . در مورد غیرخطی اگر ولوم بین 0 تا 180 درجه تغییر کنه مقدار اهم به صورت نموداري و غیر خطی افزایش و تغییر میکنه .
سوال : این عددا ازکجامیاد؟؟؟؟؟؟؟
اینها مثال هستند . هر پتانسیومتر مثل یک مقاومت معمولی مقداري داره . مثلا دو کیلو یا چهار کیلو یا 102 کیلو و …. مقدار بین دو پایه ي ثابت پتانسیومتر مقدار کل اهم اونه و روشبا عدد نوشته میشه .
سوال : مقدارش روش مشخصه یا باید خودمون بدست بیاریم؟
مقدار بین دوپایه مشخصه و روش با عدد نوشته میشه .
سوال : حالا نماد شماتیک به چه درد میخوره ؟
اگر در کارخانه قطعه بد لحیم شده بوده و افتاده باشه . معمولا شماتیک اینها روي برد حک میشه . شما بر اساس شماتیک میدونی که مثلا اون قسمت یک پتانسومتر بوده یا قطعه اي دیگه. البته اگر حک شده باشه ، که بیشتر. اوقات حک میشه یا اختصار حرفشو میزنن . که اختصارش معمولاr یا pot
سوال : یعنی شماتیکش باهاشه ؟
نه شماتیکش مثل یک نقاشی یا یک اسم روي صفحه برد الکتریکی درست در محلی که باید قطعه رو لحیم کنند ،چاپ میکنند .
 
سوال : اگر جاش خالی بود خواستیم جایگزین کنیم از کجا بدونیم چهpotاي بوده؟
چه سوال قشنگی! احتمال این قضیه یک در میلیونه !!! ولی شما در این حالت بسته به مدار از یک پتانسیومتر با اهم بالا استفاده کنید
این یک پتانسیومتر در دستگاه پمپ سرنگ . که معمولا این یکی از خرابی هاي دستگاست.
عکس دوم باز تر بود و همون اولیه
سوال : خب ینی خراب بشه این رو تست میکنند ؟
در دستگاه پمپ سرنگ معمولا این قطعه به دلیل استفاده زیاد یا فشار کاربر خراب میشه . این رو تست میکنند واگه خرابی از این بود . تعویض میکنند
سوال : یعنی پتانسیومتر قابل تعمیر نیست در صورت مشکل باید تعویض بشه؟
کدوم مهندس وقتشو صرف درست کردن قطعه 500 تک تومنی میکنه ؟ ولی بسته به خرابشی گاهی با یک فشارهوایه زیاد درست میشه . وگرنه عوض میکنند . چون دردسرش کمتره . مقدارش مشخصه و فقط باید لحیمش رو بازکنی و جدید رو لحیم بزنی .
سوال : توي پمپ سرنگ با تغییر این چه اتفاقی میفته؟
تعیین و تشخیص قطر سرنگ براي دستگاه .
سوال : ینی همون قطعه درس شه تموم ؟؟؟؟
آره خرابی دستگاه هاي پزشکی در 90 درصد حالت از این هم ساده تره . در حد خنده و شوخی میمونه .
سوال : خوب با تغییر چه پارامتري باعث تغییر میزان تزریق میکنه؟مثلا مقاومت موتور تزریق؟
بخونید نوشتم . تنظیم مقدار ولتاژ وظیفه یک پتانسیومتر که در این دستگاه با تغییر میزان ولتاژ ، میکرو و مغزدستگاه میفهمه سرنگ با چه قطري به دستگاه متصل شده . مثلا در میکرو ولتاژ 2 ولت رو براي سرنگ 50 تعریفکردند .
سوال : متوجهم ،منظورم اینه که این ولتاژي که تغییر میکنه قطعه بعدیش چیه؟
مهندس در این دستگاه میکرو و مغز دستگاه .
رئوستا:
رئوستا همان پتانسیومتر است با یک تفاوت کوچک و آن این است که در رئوستا یکی از ترمینال هاي ثابت مورداستفاده قرار نگرفته و آزاد می ماند . به عبارتی رئوستا از یک المان مقاومتی ، یک کنتاکت متحرك و یک کنتاکتثابت تشکیل شده است .رئوستا در مدارات به منظور تغییر جریان به کار می رود . در شکل زیر نحوه قرار گرفتنرئوستا در مدار نمایش داده شده است .
نکته : پتانسومتر و رئوستا در مدارهاي الکتریکی پزشکی به وفور پیدا می شوند .
نکته : شکل ظاهري و واقعی رئوستا همون پتانسومتر .
سوال : تقریبا میشه گفت رئوستا سري بسته میشه؟
دقیقا . ولی با یک پایه ثابت و یک پایه متحرکش
سوال : نمیشه از همون اول از المانهایی با ولتاژ وجریان ومقاومت مورد نیاز استفاده کرد که نیاز به تنظیم کننده هاشون نباشه؟
خیر مثلا شما در جایی نیاز داري خودت تنظیم کنی . مثلا در دستگاه پخش شما به صداي کم نیاز داري یا صدايزیاد . میفهمین اینها نقش یک تنظیم گر رو دارند .
سوال : تفاوتی میکنه توي استفاده به عنوان ریوستا پایه ها جا به جا وصل بشه؟
نه . ولی باید از یک پایه ثابت و پایه متحرك فقط استفاده کنی
طریقه تست پتانسیومتر
ابتدا رنج مناسب روي مولتی متر انتخاب و سپس پایه وسط پتانسیومتر را نسبت به دوپایه دیگر اهم چک میکنیم طبیعی است که سر لغزنده وسط در هر کجا باشد عددي قرائت می شود ونیز می دانیم مجموع هردوعددي که ازجمع اعداد قرائت شده هردو پایه طرفین بدست می آید برابر مقدار اهم کل پتانسیومتر می باشد . حال براي اطمینان از عمل کرد پتانسیومتر در حین تغییر اهم نیز می توانیم یک از پایه هاي کناري را نسبت به پایه وسط در حالی ، اهم چک نمائیم که پتانسیومتر را می چرخانیم در هر حالت باید تغییرات اهم رامشاهده کنیم اگر در نقطهاي تغییرات اهم ناجوري ( کم و زیاد شدن غیر طبیعی ) مشاهده شود پتانسیومتر مشکل دارد و خلاصه لازم است که تغییرات یکنواخت و بدون قطع شدن باشد .
طریقه تست ولوم یا رئوستا
می دانیم که ولوم نیز نوعی مقاومت متغیر می باشد پس مانند پتانسیو متر تست می شود .
خیلی سادست تستهاي اینا . شبیه به تست مقاومت معمولیه یکم طولانی تر
نکته : شما ممکنه پتانسومتر 5 پایه یا 6 پایه هم ببنید که دقیقا همینه و کارش همینه . اونا فقط دوتا ولتاژ روکنترل میکنند یا دوتا جریان . مثلا کلید دوتایی .:)
این دستگاه سانتریفیوژ و اینجاهایی که قرمز کردم دوتا ولوم کنترلی . و دقیقا پتانسومتر هستند
سوال : سانتریفیوژ یه دستگاه جداسازي بود؟
اره . استفادش در آزمایشگاه
یعنی سر پتانسومتر به موتور وصله پس؟
بله . در بعضی دستگاه هاي پزشکی وظیفه کنترل سرعت موتور رو داره .
موتورش چه نوع موتوریه؟
dc
سوال : ببخشید میشه یه توضیح کوچیک راجع به عملکرد دستگاه بگین ؟
نه فقط حالا تعمیر برد . اینا رو اضافه گذاشتم تا بفهمید کجاها هستن و عملکرد خود دستگاه تویه اینترنت هست.فعلا فاز یک آموزشه و تعمیر برد الکترونیک .
سوال : میشه توي دستگاه ها چند تا مثال بزنید ك چه دستگاه هاي پتانسومتر دارن؟  
غیر پمپ سرم و سرنگ  همه دستگاه هاي پزشکی دارند . یه قطعه خیلی مهمه.وظیفشون تنظیم ولتاژ در مورد پتانسیومتر و تنظیم جریان در مورد رئوستا . حالا ممکنه رو باشه و با ولم کنترل بشه مثل نقش کم کردن سرعت موتور در دستگاه سانتریفیوژ یاداخلی باشه و درون دستگاه .
سوال : تنظیم ولتاژ مثلا توي سانتریفیوژ چه ربطی به میزان سرعت موتور داره.من اینو متوجه نمیشم ؟
 ببینید میزان سرعت چرخش سانتریفیوژ توسط یک موتور کنترل میشه و سرعت خود اون موتور که با ولتاژ کارمیکنه با این پتانسیومتر تنظیم و کنترل میشه .
اگه سوالی نیست کلاس تمام است .
درخواست : بچه ها حداقل برین یه مولتی متر بخرین از 15 هزار تمون شروع میشه . بخرین اینا رو واقعی کار کنین میخوام همه یه مولتی متر بخرین .
سوال :خب بخریم روچی کارکنیم؟؟؟؟
شما این روزا یک عروسکم باز کنی از توش دوتا برد در میاد . والا همه ما تو خونه هامون برد الکتریکی و دستگاهالکتریکی داریم . اینو جدي گفتم از داخل عروسک برد پیدا میشه . فکر کردین اینا چطور میخونن براتون . یا چطور روشن میشن وچراغ دارن
سوال : واقعا؟
این عروسکایی که میخونند یا راه میرن . اینا یک مغز هوشمند دارند به اسم میکرو . که اونم رویه یه برد با یهسري مقاومت و خازن و … نصب میکنند .یه برد الکتریکی در حد قوطی کبریت یا کوچیکتر
سوال : ببخشید به طور کلى به عنوان یه کارآموز مهندسى پزشکى چه وسایل یا ابزارى باید داشته باشیم؟
مولتی متر . هویه . و قلع کش . آچار و پیچ گوشتی . همینا کافیه .
البته براي بعد که ماهر شدین .خواستین کار کنید منبع تغذیه و هیتر …من منبع تغذیمو خودم درست کردم
پایان جلسه چهارم .

Add a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *